نشست تخصصی “آینده نظام انرژی ایران و الزامات قانون گذاری آینده نگر” با محوریت “زنجیره ارزش و صنایع انرژی بر”
نشست تخصصی با محور «آیندهنگاری، حکمرانی و اقتصاد انرژی» با حضور اعضای کمیسیونهای انرژی و صنعت مجلس شورای اسلامی، مدیران و کارشناسان حوزه انرژی، نمایندگان اندیشکدهها، اساتید دانشگاه و فعالان سیاستگذاری برگزار شد. مباحث مطرحشده در این نشست، ناظر بر چالشهای بنیادین نظام انرژی کشور و مسیرهای اصلاح آن در افق میانمدت و بلندمدت بود.
در ابتدای نشست، بر تحولات جهانی حوزه انرژی تأکید شد و روند حرکت اقتصاد جهانی از اتکای صرف بر سوختهای فسیلی به سمت تنوعبخشی در سبد انرژی، توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و تمرکز بر فناوریهای نوین مورد اشاره قرار گرفت. در عین حال، تصریح شد که علیرغم رشد انرژیهای تجدیدپذیر، سوختهای فسیلی همچنان نقش انرژی پایه را در جهان ایفا میکنند و حذف شتابزده آنها واقعبینانه نیست. در این چارچوب، چالش اصلی کشور نه کمبود منابع، بلکه ضعف در حکمرانی، مدیریت و بهرهوری انرژی عنوان شد.
بخش قابلتوجهی از مباحث به «حکمرانی انرژی» اختصاص داشت. در این بخش، ناکارآمدی ساختار فعلی، تعدد مراکز تصمیمگیری، همپوشانی نقشهای سیاستگذار، تنظیمگر و مجری و تعارض منافع سازمانی بهعنوان موانع اصلی اصلاحات معرفی شد. ضرورت حرکت بهسوی حکمرانی یکپارچه انرژی، تفکیک شفاف وظایف نهادی و حتی ایجاد ساختاری متمرکز در سطح ملی برای مدیریت کل زنجیره انرژی، از جمله محورهای مورد تأکید سخنرانان بود. همچنین تصریح شد که بسیاری از قوانین و اسناد بالادستی حوزه انرژی، علیرغم تعدد، در مرحله اجرا با ضعف جدی مواجهاند و شکاف معناداری میان قانونگذاری و اجرا وجود دارد.
در ادامه، «اقتصاد انرژی» بهعنوان ریشه اصلی ناترازیهای فعلی مطرح شد. یارانههای گسترده و غیرهدفمند، قیمتگذاری نامتناسب حاملهای انرژی، نبود جذابیت اقتصادی برای سرمایهگذاری و عدم همراستایی مشوقها با اهداف بهرهوری و توسعه زنجیره ارزش، از عوامل اصلی ناترازی برق و گاز معرفی شدند.
در حوزه صنعت پتروشیمی، مباحث متعددی پیرامون فرسودگی زیرساختها، شدت بالای مصرف انرژی، خامفروشی و عدم تکمیل زنجیره ارزش مطرح شد. تأکید شد که یارانه انرژی باید بهصورت مشروط و هدفمند تخصیص یابد و شرکتهای انرژیبر ملزم به ارائه برنامههای کاهش شدت انرژی، ارتقای فناوری، رعایت استانداردهای زیستمحیطی و توسعه صنایع پاییندستی شوند. همچنین به ضعف نظارت بر اجرای الزامات قانونی و استانداردهای مصرف انرژی در صنایع اشاره شد.
در بخش فنی و فناوری، ضمن تأکید بر توان بالای علمی و مهندسی کشور، عقبماندگی در بهرهگیری از فناوریهای پیشرفته، ضعف در همکاریهای بینالمللی و محدودیت در جذب سرمایه و فناوریهای نوین مورد توجه قرار گرفت. فناوریهایی نظیر ذخیرهسازی و جذب کربن، هیدروژن، شبکههای هوشمند، انرژی خورشیدی متمرکز و بهینهسازی مصرف، بهعنوان محورهای اصلی آینده انرژی جهان معرفی شدند. همچنین بیان شد که توسعه انرژیهای تجدیدپذیر میتواند نقش مؤثری در مدیریت پیک مصرف و کاهش ناترازی برق ایفا کند، اما جایگزین کامل انرژیهای پایه نخواهد بود.
در بخش پایانی نشست، دبیر اندیشکده انرژی اتاق کرمان ضمن تبیین رویکرد اندیشکده در حوزه اقتصاد انرژی، بر اهمیت «ارزش واقعی حاملهای انرژی» و ضرورت طراحی مدل مطلوب قیمتگذاری انرژی با لحاظ ابعاد اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی تأکید کرد. همچنین آمادگی اندیشکده برای همکاری پژوهشی با سایر اندیشکدهها، دانشگاهها و نهادهای تصمیمساز بهمنظور استخراج راهکارهای عملیاتی و خروجیهای مستمر از اینگونه نشستها اعلام شد.
