هزینه واقعی گاز طبیعی در ایران
گاز طبیعی بهعنوان ستون فقرات انرژی ایران، بیش از ۵۰ درصد از سبد عرضه انرژی کشور را به خود اختصاص داده است. با این حال، پرسش بنیادین همواره این بوده که «هزینه واقعی تأمین این منبع استراتژیک چقدر است؟». گزارش اخیر اندیشکده انرژی با بررسی دقیق صورتهای مالی ۵۵ شرکت فعال در زنجیره ارزش گاز، به عددی کلیدی دست یافته است که میتواند مبنای تغییر سیاستگذاریهای انرژی در کشور قرار گیرد.
میانگین هزینه تأمین: ۵.۴ سنت برای هر متر مکعب
بر اساس تحلیل صورتهای مالی شرکتهای فعال در بازه زمانی ۱۳۹۷ تا ۱۴۰۱، میانگین هزینه تأمین هر متر مکعب گاز طبیعی در ایران ۵.۴ سنت برآورد شده است. این رقم حاصل جمع تمام هزینههای زنجیره تأمین، از استخراج در میادین تا رسیدن به دست مصرفکننده نهایی است.
ساختار هزینه در زنجیره ارزش گاز
زنجیره تأمین گاز طبیعی ایران در این گزارش به چهار بخش اصلی تفکیک شده است:
- تولید: هزینههای مربوط به بهرهبرداری از میادین پارس جنوبی و سایر میادین گازی.
- پالایش: شامل هزینههای سرمایهای و جاری پالایشگاههای گاز.
- انتقال، توزیع و خردهفروشی: هزینههای مربوط به جابهجایی گاز در شبکه سراسری.
- هزینههای سربار: هزینههای مدیریتی و عملیاتی در طول فرآیند پالایش تا خردهفروشی.
تحلیل رسانهای: از «فردای اقتصاد» تا «خبرگزاری دانشجو»
این گزارش که مورد توجه خبرگزاریهای معتبری چون «فردای اقتصاد» و «خبرگزاری دانشجو» قرار گرفته، بر این واقعیت تأکید دارد که قیمت فروش گاز در داخل کشور فاصله بسیار زیادی با هزینه تولید آن دارد. بهگونهای که در گزارش خبرگزاری دانشجو با تیتر «قیمت گاز در داخل کشور یک پنجم هزینه تولید آن است»، بهروشنی به ضرورت اصلاح ساختار قیمتگذاری اشاره شده است.
اهمیت این دادهها در اقتصاد انرژی
شناخت هزینه ۵.۴ سنتی، تنها یک محاسبه فنی نیست؛ بلکه پایه و اساس تحلیلهای کلان اقتصادی است:
- سیاستگذاری: مبنایی برای تعیین قیمتهای عادلانه حاملهای انرژی.
- بهرهوری: شناسایی گلوگاههای هزینهزا در زنجیره تولید و پالایش.
- پایداری: درک تراز مالی صنعت گاز برای سرمایهگذاریهای آتی.
نتیجهگیری
گزارش اندیشکده با ارائه مستندات دقیق، شفافیت لازم برای ورود به بحثهای جدی در حوزه اقتصاد انرژی را فراهم کرده است. وقتی هزینه تمامشده تأمین گاز با قیمتهای تکلیفی فاصله میگیرد، شناخت این عدد ۵.۴ سنتی اولین قدم برای ترسیم آیندهای پایدارتر در مدیریت منابع ملی است.
متن کامل این گزارش از طریق لینک زیر قابل مشاهده میباشد: